https://www.neakriti.gr/article/apopseis/1538864/to-sousami-o-nistisimos-vasilias-ton-sporon/

Το σουσάμι: ο νηστίσιμος βασιλιάς των σπόρων

 

Ένα πανίσχυρο τόσο δα σποράκι δίνει πάμπολλες ωφέλιμες διατροφικές επιλογές τόσο σε θρεπτική αξία όσο και σε θαυμαστά προϊόντα που θα δούμε παρακάτω.

 

Του Ιωάννη Τσαγκατάκη*

Ο λόγος για το σουσάμι (ή σησάμι) που προέρχεται από την Ινδία 3000 π.Χ, από όπου ετυμολογείται και η επιστημονική ονομασία του  Sesamum indicum, χωρίς όμως να αποκλείεται η ανακάλυψή του στην Κίνα 6000 π.Χ.

Η χρήση του όλα αυτά τα χρόνια ήταν καθολική σε Μεσοποταμία, Αίγυπτο, Ρώμη, Ελληνική επικράτεια και αλλού. Όμως την τιμητική του έχει στον «Αλή Μπαμπά και τους 40 κλέφτες» με τη θρυλική φράση του πρώτου «σουσάμι άνοιξε». Τέλος από το 1969 μικροί και μεγάλοι βρήκαν το δικό τους σκηνικό ψυχαγωγίας με τις υπέροχες κουκλίτσες (muppets) του «Sesame street».

Όμως τι είναι αυτό που το κάνει τόσο ξεχωριστό. Πάνω από όλα είναι τα θρεπτικά συστατικά του που προσφέρουν «τεράστια» διατροφική αξία και συντελούν  ποικιλοτρόπως στην υγεία του ανθρώπου. Έτσι αποτελείται και από τα τρία μακροθρεπτικά συστατικά σε βέλτιστες ίσως αναλογίες δηλαδή 19,8 % πρωτεϊνη, 15,2% υδατάνθρακες 52,5% λιπαρά.

Είναι αξιοσημείωτο ότι στα τελευταία το 45% είναι μονοακόρεστα (όπως στο ελαιόλαδο), απαραίτητα πολυακόρεστα (λινελαϊκό και ω-3) και σε μικρότερο βαθμό κορεσμένων τα οποία έχουν αδίκως κατηγορηθεί ότι είναι οι εχθροί της καρδιάς σύμφωνα όμως με τις πρόσφατες μελέτες δεν είναι τόσο βλαβερά πόσο μάλλον όταν προέρχονται από ένα τόσο εκλεκτό φυτικό σπόρο.

Από την άλλη οι πρωτεΐνες του είναι υψηλής βιολογικής αξίας ιδιαίτερα αν συνδυαστούν με άλλα φυτικά τρόφιμα όπως τα όσπρια. Από τα μικροθρεπτικά συστατικά περιέχει πλήθος βιταμινών  και σε ιδιαίτερες περιεκτικότητες ασβέστιο, φώσφορο και σίδηρο τόσο όσο και το μοσχαρίσιο  συκώτι στην κορυφή του σχετικού πίνακα. Όσον αφορά στο πρώτο 1 κ. γλ. δίνει το 33% της συνολικών ημερήσιων αναγκών του οργανισμού.

Πόσο σοφοί ήταν άραγε οι Πατέρες της Εκκλησίας μας που καθιέρωσαν το σουσάμι και τα προϊόντα του να αντικαθιστούν επάξια και επαρκώς την έλλειψη των  κατ’ εξοχήν δοτών αυτών του κρέατος και των γαλακτοκομικών.

Παράλληλα όμως περιέχει και πολλά αντιοξειδωτικά με κύρια τη βιταμίνη Ε, φυτοχημικές ουσίες, όπως οι λιγνάνες, και το ιχνοστοιχείο σελήνιο (ισχυρό ανόργανο αντιοξειδωτικό). Όλα αυτά είναι επιστημονικά τεκμηριωμένο ότι λειτουργούν προληπτικά έναντι του καρκίνου ενώ είναι απαραίτητα για τη σωστή λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος.

Ο πλουραλισμός άραγε του σουσαμιού περιορίζεται μόνο στα παραπάνω; Όχι βέβαια γιατί είναι ο πρωτεργάτης καταπληκτικών τροφίμων που «νοστιμεύουν» την νηστεία ακόμη και αυτή την άλαδη. Ο λόγος για το σησαμέλαιο, το ταχίνι και το χαλβά. Δε μπορούμε όμως να μη μιλήσουμε πρώτα για το κλασικό παστέλι που παρασκευάζεται από 67% σουσάμι και αγνό ελληνικό μέλι καθώς και το κουλούρι Θεσσαλονίκης δύο μοναδικά σε υγεία και γεύση υπερπολύτιμα σνακ.

Το σησαμέλαιο είναι ένα από τα πιο υγιεινά και θρεπτικά έλαια της διατροφικής παλέτας. Αυτό οφείλεται στις ιδανικές αναλογίες όλων των κατηγοριών των λιπαρών δηλαδή κορεσμένων  14,2%, μονοακόρεστα 39,7% και πολυακόρεστα 41,7% όπως και ο πατέρας του. Αυτή η σύσταση το κάνει να μην οξειδώνεται (ταγγίζει) εύκολα και είναι από τα πλέον πιο υγιεινά για τηγάνισμα. Αυτό οφείλεται στα πολλά αντιοξειδωτικά όπως οι λιγνάνες,  η σεσαμίνη και η σεσαμινόλη.

Το σησαμέλαιο έχει πολύ δύσκολο τρόπο παραγωγής και το πιο θαυμαστό όμως είναι ότι παράγεται μόνο με φυσικές μεθόδους (ψυχρής έκθλιψης) όπως το ελαιόλαδο και αυτό είναι πολύ σημαντικό αν αναλογιστούμε ότι όλα τα άλλα σπορέλαια  παρασκευάζονται ύστερα από χημική επεξεργασία.

Το επόμενο εξαίσιο προϊόν του σουσαμιού είναι το ταχίνι. Τι να πούμε για αυτό άραγε; Προστατεύει τον οργανισμό από τις ελεύθερες ρίζες με τα αντιοξειδωτικά που περιέχει. Έτσι συμβάλλει στην προστασία του οργανισμού από καρδιαγγειακά, σακχαρώδη διαβήτη ενώ είναι θαυμάσιος «παίκτης» εναντίον πολλών μορφών καρκίνου. Μία κουταλιά της σούπας ταχίνι (15γρ.) έχει περίπου 90 θερμίδες, 8γρ. λίπη τα περισσότερα από τα οποία είναι ακόρεστα, 3γρ. υδατάνθρακες, 3γρ. πρωτεΐνη και 1γρ. φυτικές ίνες. Όμως το πιο θαυμάσιο είναι ότι χρησιμοποιείται με πολλούς διαφορετικούς τρόπους είτε μόνο του είτε με «παρέα».

Ο κύριος συνοδός του είναι το μέλι δημιουργώντας ένα μοναδικό γευστικό παράγοντα που μας φέρνει  μια τέλεια ύλη για επάλειψη στο πρωινό. Άλλες επιλογές είναι με κακάο και με γιαούρτι, ενώ είναι ανεπανάληπτο σε διάφορα κέικ. Όμως και στη μαγειρική παίζει πολύ σημαντικό λειτούργημα μιας και η ταχινόσουπα αλλά και το χούμους (ταχίνι με ρεβίθια ) είναι τα σημαντικότερα γεύματα για την «άλαδη» νηστεία των Ορθοδόξων χριστιανών.

Τελευταίο αφήσαμε το χαλβά ένα τέλειο τρόφιμο που για τους πολλούς  είναι άγνωστο ότι προέρχεται από το σουσάμι. Αυτός «κουβαλάει» όλα τα καλά του σουσαμιού αλλά η βιολογική του αξία απογειώνεται σε συνδυασμό με τα άλλα εκλεκτά τρόφιμα όπως τα αμύγδαλα και τα φιστίκια, το κακάο, τη βανίλια και άλλα. Έτσι μας δίνει ένα πλούσιο πλουραλισμό και στη γλυκιά γευσιγνωσία.

Τέλος αποτελεί το τέλειο σνακ και δικαίως θα μπορούσαμε να τον συμπεριλάβουμε στα υπερτρόφιμα (superfoods). Αυτά κατά την προσωπική μας άποψη υπερτερούν έναντι της σχετικά υψηλής θερμιδογόνας λήψης (ένα σπιρτόκουτο 150 θερμίδες , λιγότερο όμως από το 8% της συνολικής ημερήσιας πρόσληψης.

 Όλα αυτά λοιπόν μας αναγκάζουν να παραδεχτούμε ότι το σουσάμι και τα προϊόντα του πρέπει να είναι καθημερινά μοναδικοί διατροφικοί σύντροφοί μας. Τι να πρωτοθυμηθούμε από τα προηγούμενα: τα αντιοξειδωτικά, τα υγιεινά έλαια, ενάντια του καρκίνου, τα τέλεια σνακ, ένα «φανταστικό» πρωινό, τη νηστεία, τη μαγειρική – ζαχαροπλαστική. Θέλουμε άραγε και άλλα;

 

*Ο κ. Ιωάννης Τσαγκατάκης είναι, Διδάκτορας Χημείας και ο προσωπικός προπαιδευτής σου στην κρητική διατροφή. Εκπαιδευτής τροφίμων, εγκεκριμένος εκπαιδευτής του ΕΦΕΤ στην υγιεινή και την ασφάλεια τροφίμων και ανεξάρτητος επιθεωρητής της Αγροδιατροφικής Σύμπραξης της Περιφέρειας Κρήτης.

Published in Διατροφή
  1. Νηστέψτε Τετάρτη και Παρασκευή και τις διατεταγμένες νηστείες του έτους
  2. Μαγειρέψτε με άπειρους τρόπους τα άλλα (νηστίσιμα) τρόφιμα
  3. Προετοιμάστε και φάτε όσπρια
  4. Μάθετε πως καλύπτουμε σίδηρο, B12, ασβέστιο
  5. Μην προτιμάτε προϊόντα σόγιας
  6. Φτιάξτε τα αγαπημένα φαγητά με έλλειψη κρέατος (μακαρόνια με μανιτάρια αντί αλλαντικό)
  7. Φτιάξτε πίτσα μαργαρίτα χωρίς τυρί με λαχανικά
  8. Συνειδητοποιείστε το πλήθος και την ποικιλία ψαριών και θαλασσινών
  9. Τρώμε ωμά φρούτα και λαχανικά
  10. Μην καταναλώνετε πολύ μαύρη σοκολάτα και προτιμείστε την 70% σε κακάο
Published in Διατροφή
  1. Ελέγχουμε το κόστος των νηστίσιμων τροφίμων
  2. Τρώμε νηστίσιμο τυρί μόνο στα ενδιάμεσα ή απλά ένα τοστ (ξηροφαγία)
  3. Δίνουμε ένα πολύ μικρό χαρτζιλίκι 1€ οπότε δεν αγοράζει τουλάχιστον τα ενεργειακά ποτά
  4. Δημιουργούμε οικογενειακά γεύματα ρυθμίζοντας τα προγράμματα της οικογένειας
  5. Τρώμε σε όλα τα κύρια γεύματα σαλάτα
  6. Δίνουμε επιλογές αυτό ή αυτό;
  7. Κάνουμε πνευματική ζωή (σχέση με το Θεό)
  8. Εξηγείστε γιατί δεν είναι σωστή η μεγάλη κατανάλωση κρέατος
  9. Μάθετε για τα κορεσμένα λιπαρά
  10. Τρώτε ψάρι και θαλασσινά
Published in Διατροφή
  1. Γονείς: γίνετε το καλό παράδειγμα.
  2. Συμβουλεύστε για τυχόν κοροϊδίες των συμμαθητών τους
  3. Δώστε νηστίσιμο κολατσιό
  4. Μαγειρεψτε νηστίσιμα μαζί
  5. Ψάξτε τις ετικέτες τροφίμων
  6. Τρώτε φυσικά τρόφιμα και όχι επεξεργασμένα (εκτός των φρεσκοκατεψυμένων)
  7. Αποφυγετε junk food και delivery
  8. Προγραμματίστε τα γεύματά σας
  9. Αφήστε προς θέα φρούτα
  10. Μάθετε τη διατροφική αξία των νηστίσιμων
Published in Διατροφή

Η νηστεία της Ορθόδοξης Εκκλησίας είναι αποδεδειγμένα το κρυφό χαρακτηριστικό της Κρητικής διατροφής σύμφωνα με έγκριτη μελέτη του καθηγητή Αντώνη Καφάτου που παρατίθεται . Από την άλλη τα παιδιά της Κρήτης είναι υπέρβαρα και παχύσαρκα 28% και 13% αντίστοιχα. Με βάση αυτές δε θα μπορούσε να λείψει και το ερώτημα αν πρέπει τα παιδιά να νηστεύουν. Σήμερα όμως αυτό είναι η επιτακτικότερη ανάγκη μιας και οδηγεί στην απόρριψη του junk food. Έτσι σκεφτήκαμε μια σειρά από νηστίσιμες συμβουλές- τρόπους (σε 5 μέρη) να ωθήσουμε τους γονείς, τους δασκάλους και τα παιδιά σε αυτό το διατροφικό θησαυρό.

Η νηστεία της Ορθόδοξης Εκκλησίας

Published in Διατροφή
Δευτέρα, 17 Σεπτεμβρίου 2018 12:04

Βιωματικό σεμινάριο κρητικής διατροφής

Φίλες και φίλοι

Ελάτε να βιώσουμε μαζί το θαύμα της κρητικής διατροφής και να το εισαγάγουμε στον τρόπο ζωής μας

Ημέρα 1η 

Αρχές σύγχρονης διατροφής

Η υπεροχή της Κρητικής διατροφής του ’60 ως πρότυπο υγείας

Κρητική διατροφή και κρητικά προϊόντα

Η νηστεία της Ορθόδοξης εκκλησίας και κρητική διατροφή

Ημέρα 2η 

Τρόπος και οδηγός σύνταξης κρητικού διαιτολογίου μόνοι σας

Κρητική διατροφή και Κρητική παραδοσιακή κουζίνα

Το διατροφικό πουγκί

Η Κρητική διατροφή αύριο: η αναβίωση

Διοργανωτής: ΚΕΚ Επιμελητηρίου Ηρακλείου

Εισηγητής: Δρ.Ιωάννης Τσαγκατάκης

Ημερομηνία:

Δευτέρα 1 Οκτωβρίου 17.00 - 21.15

Τετάρτη 3 Οκτωβρίου 17.00 - 21.15

Τόπος: Ικάρου και Αρχιμήδους 1 Νέα Αλικαρνασσός.

Κόστος: 90 ευρώ

Δηλώσεις συμμετοχής:  μέχρι Παρασκευή 28 Σεπτεμβρίου

Πληροφορίες:

https://www.katartisi.gr/seminars/seminars/462-vasikes-arxes-tis-kritikis-diatrofis

http://www.food-edu.gr/index.php/blog/item/8-cretan-diet-seminar, 6974794781